Güney Brezilya, kış mevsiminin ilk büyük ve en şiddetli soğuk hava dalgasıyla karşı karşıya kalıyor. Meteoroloji uzmanları, 22-26 Haziran 2026 tarihleri arasında bölgede etkili olacak güçlü kutup hava kütlesi nedeniyle Santa Catarina ve Rio Grande do Sul dağlarında kar yağışı ve yaygın don olaylarının yaşanacağını bildirdi.
KADİM TOPLUMLAR DONDURUCU SOĞUKLARA KARŞI NASIL ÖNLEMLER ALDI?
Modern ısıtma sistemlerinin icat edilmesinden çok önce, güney platosunda yaşayan yerli Kaingang halkının ataları, buzlu rüzgarlardan korunmak için evlerini toprağın derinliklerine kazdı. Arkeologlar, bugün tamamen donla kaplanan Santa Catarina platosunun altında bu kadim mühendislik zekasının yüzlerce yeni izini ortaya çıkarıyor. Yüzeyin birkaç metre altındaki toprağın dışarıdaki havaya kıyasla ısıyı sabit tuttuğunu fark eden Proto-Jê toplulukları, dondurucu kış şartlarında hayatta kalmak için yer altına inmeyi tercih ediyordu.
Yeraltı evlerinin mimari yapısı, enerji verimliliği prensiplerine dayanıyor. Toprağın içine kazılan dairesel çukurların üzeri; ahşap iskeleler, samanlar ve yapraklarla desteklenen çatılarla kapatıldı. Evlerin içinde yakılan ateşin dumanı küçük havalandırma deliklerinden tahliye edilirken, iç mekandaki sıcaklık toprak duvarlar sayesinde muhafaza edildi. Araştırmalar, bu yarı gömülü konutların geçici barınaklar olmadığını, kil zeminlerinin periyodik olarak yenilenmesi suretiyle nesiller boyunca yaklaşık ikişer yüzyıl kullanıldığını gösterdi.
ARKEOLOJİK KAZILAR HANGİ BÖLGELERDE YOĞUNLAŞIYOR?
USP Arkeoloji ve Etnoloji Müzesi ile Exeter Üniversitesi uzmanları, bu toplulukların göç rotalarını ve yaşam alanlarını belirlemek için geniş çaplı bir haritalama çalışması yürütüyor. Santa Catarina yaylalarındaki Urubici ve Campo Belo do Sul bölgelerini içeren dört ana araştırma sahasında, yaklaşık 200 kilometrekarelik bir alan incelendi. Yapılan kazılarda seramik parçaları, işlenmiş taşlar ve kaya resimleri gibi Taquara-Itararé geleneğine ait önemli maddi kültür kalıntıları tescil edildi.
Tarihsel anlatılarda yerli Brezilya halkları genellikle yalnızca tropikal iklim koşullarıyla bağdaştırılırken, bu keşifler güneydeki toplulukların zorlu kış şartlarına karşı geliştirdiği yapı teknolojisini gözler önüne seriyor. Günümüzde modern mimarinin ve yeşil çatı projelerinin yeniden keşfettiği bu biyoyapı modeli, binlerce yıl öncesinin iklimsel adaptasyon başarısını kanıtlıyor.
